Gratis rekentool
Spanningsval en energieverlies van een lange voedingsleiding
Voor iedereen met een meter aan de straat en een woning of loods honderden meters verderop. Je krijgt de spanningsval, het verlies in watt, en wat die warmte je per jaar kost.
De berekening. Enkelfasig telt de weerstand heen en terug, dus twee keer de lengte. Driefasig telt per fase één geleider en werkt de spanningsval met wortel drie. Het verlies is de stroom in het kwadraat maal de weerstand, wat betekent dat een dubbele stroom vier keer zoveel verlies geeft.
Waarom je die warmte zelf betaalt. Staat de meter aan de straat, dan is alles wat daarna in de kabel verdwijnt al gemeten en al aangerekend. Stond de meter aan je gevel, dan zat dat verlies bij de netbeheerder.
Wat het AREI hierover zegt. Afdeling 5.2.5 legt geen vast percentage op maar verwijst naar de regels van goed vakmanschap. Onderafdeling 5.2.1.2 vraagt dat de spanningsval verenigbaar is met de bedrijfszekere werking van de aangesloten toestellen. De grenzen van drie en vijf procent die overal circuleren zijn richtwaarden uit normen, geen artikel uit het reglement.
Wat deze tool niet doet. Hij kijkt niet naar de toegelaten stroom van de kabel, niet naar de plaatsingswijze en niet naar de beveiliging. Bereken altijd eerst de toegelaten stroom, en pas daarna de spanningsval.
Een voorbeeld uit de praktijk
De meter staat aan de straat, de woning 300 meter verder. De leiding is enkelfasig, in koper van 16 mm², en vraagt ’s avonds 40 A, ongeveer 1000 uur per jaar.
- De weerstand heen en terug is 0,0175 × 600 / 16, ongeveer 0,66 Ω.
- De spanningsval is 40 A × 0,66 Ω, ongeveer 26 V. Op 230 V is dat zo’n 11 %.
- Het verlies is 40 × 40 × 0,66, ongeveer 1050 W. Over 1000 uur is dat 1050 kWh, of rond 370 euro per jaar aan 0,35 euro per kWh.
Met 35 mm² koper zakt de spanningsval naar ongeveer 5 % en het verlies naar zo’n 480 W, of rond 170 euro per jaar. Dat is nog altijd net boven de richtwaarde: wil je onder 3 % blijven, dan is op deze lengte 70 mm² nodig. Een dikkere kabel kost meer bij de aanleg, maar verdient zich bij een lange leiding vaak op enkele jaren terug. Het volledige verhaal achter dit voorbeeld lees je in het artikel De meter staat aan de straat en het huis 300 meter verder.
Veelgestelde vragen over spanningsval
Hoeveel spanningsval is toegelaten?
Het AREI legt geen vast percentage op. Het vraagt dat de aangesloten toestellen bedrijfszeker werken. In de praktijk hanteert men als richtwaarde 3 % voor verlichting en 5 % voor andere toestellen, gemeten vanaf de meter. Ligt je resultaat daar ver boven, dan krijg je merkbaar zwakkere toestellen en een hoger verlies.
Waarom geeft een dubbele stroom vier keer zoveel verlies?
Het verlies in de kabel is de stroom in het kwadraat maal de weerstand. Verdubbel je de stroom, dan verdubbelt ook de spanningsval, maar het verlies in watt wordt vier keer zo groot. Daarom loont een dikkere kabel vooral bij zware verbruikers zoals een warmtepomp of een laadpaal.
Mag ik aluminium gebruiken in plaats van koper?
Ja, maar aluminium heeft ongeveer 1,6 keer de weerstand van koper. Voor dezelfde spanningsval heb je dus een doorsnede nodig die ongeveer 1,6 keer zo groot is, bijvoorbeeld 25 mm² aluminium in plaats van 16 mm² koper. Let ook op de juiste aansluitklemmen voor aluminium.
Controleer daarnaast altijd of de kabel de stroom wel mag voeren. Dat reken je uit met de rekentool kabel berekenen.
Nota voor uw dossier
Download deze berekening als PDF, met uw invoer, de resultaten en de uitgangspunten.