Maximale lengte van een stroomkring: waarom een lange kring gevaarlijk kan zijn

De maximale lengte van een stroomkring is de langste afstand waarop uw automaat bij een kortsluiting nog snel genoeg afschakelt. Is de kring langer, dan merkt de automaat de fout te laat op, en in die tijd wordt de kabel heet of blijft er spanning staan waar ze niet hoort.

Het klinkt als een detail voor op de tekentafel. In de praktijk is het de reden waarom een kring naar het tuinhuis of de garage achteraan soms onveilig is, ook al werkt alles perfect zolang er niets misgaat.

Maximale lengte van een stroomkring: waarom er een grens is

In ons artikel over de kortsluitstroom aan het verdeelbord ging het over te veel stroom: aan het verdeelbord kan de kortsluitstroom in een woning oplopen tot 3000 ampère, en daarom moet elke automaat minstens 3000 ampère kunnen onderbreken. Hier gaat het over het omgekeerde.

Elke meter kabel heeft weerstand. Hoe langer de kring, hoe meer weerstand, en hoe kleiner de stroom die bij een kortsluiting aan het einde van die kring nog kan lopen. Op een bepaald punt wordt die stroom zo klein dat de automaat ze niet meer als kortsluiting herkent. Dat punt is de maximale lengte.

Wat een automaat nodig heeft om meteen af te schakelen

Een automaat heeft twee manieren om af te schakelen.

Het thermische deel reageert op overbelasting. Een bimetaal warmt op en schakelt na enkele seconden tot minuten af. Dat is traag, en dat is ook de bedoeling: een wasmachine die even veel stroom trekt bij het opwarmen, mag de automaat niet doen uitvallen.

Het magnetische deel reageert op kortsluiting. Een spoel trekt de contacten in een paar milliseconden open. Maar alleen als de stroom groot genoeg is. Bij een automaat met curve B moet de stroom daarvoor drie tot vijf keer de nominale stroom halen, bij curve C vijf tot tien keer.

Voor een automaat van 16 ampère betekent dat: met curve B moet er bij een kortsluiting minstens 80 ampère lopen om zeker meteen af te schakelen, met curve C minstens 160 ampère. Haalt de kortsluitstroom aan het einde van de kring dat niet, dan valt alleen het trage thermische deel nog terug. En tegen dan heeft de kabel al veel te lang te veel warmte moeten verwerken.

De foutstroomketen in gewone taal

De foutstroomketen is de volledige weg die de stroom bij een kortsluiting aflegt: van de transformator door het net naar uw meter, door het verdeelbord, langs de fasedraad naar de fout, en via de nul weer terug. Alle weerstand onderweg telt mee.

Een klein voorbeeld, ruwweg gerekend. Een kring van 100 meter naar een tuinhuis, in kabel van 2,5 mm². De stroom gaat 100 meter heen en 100 meter terug, dus 200 meter koper. Dat is ongeveer 1,4 ohm, en warm koper heeft nog wat meer weerstand. Tel daar de weerstand van het net bij, en bij een kortsluiting aan het tuinhuis loopt er ruwweg iets meer dan 100 ampère.

Met een automaat B16 is dat genoeg, want die heeft 80 ampère nodig. Met een automaat C16 niet, want die wil 160 ampère zien. Dezelfde kabel, dezelfde lengte, en toch is de ene kring in orde en de andere niet. Het precieze antwoord hangt af van uw net, uw doorsnede en de temperatuur, en daarom rekent u het best uit in plaats van te schatten.

Waarom de differentieel dit niet oplost

Veel mensen denken dat de differentieelschakelaar dit wel opvangt. Dat klopt maar half.

Een differentieel vergelijkt de stroom die langs de fase vertrekt met de stroom die langs de nul terugkomt. Is er een verschil, dan lekt er stroom weg naar de aarde, bijvoorbeeld via een persoon, en dan schakelt hij af. Dat beschermt mensen tegen een schok.

Bij een kortsluiting tussen fase en nul lekt er niets weg. Alle stroom die vertrekt, komt ook terug, alleen veel te veel. De differentieel ziet geen verschil en blijft gewoon ingeschakeld. Dan staat alles op de schouders van de automaat. Meer over hoe een differentieel werkt en welk type u nodig hebt, leest u in ons artikel over de differentieelschakelaar type B.

Waar het in de praktijk misloopt

Het tuinhuis, de garage of de stal achteraan. Een kring die van het verdeelbord in de woning naar een bijgebouw vertrekt, is al snel vijftig tot honderd meter lang. Vaak wordt dezelfde doorsnede gebruikt als voor een gewone kring binnen.

Een kring die bij een renovatie verlengd wordt. Er komt een nieuwe keuken of een extra kamer, en de bestaande kring wordt doorgetrokken. Niemand rekent opnieuw na, want de kring werkte toch.

Een automaat met curve C omdat curve B uitviel. Een toestel met een hoge aanloopstroom doet de automaat B uitvallen, en die wordt vervangen door een C. Het uitvallen is opgelost, maar de maximale lengte van die kring is met de helft verminderd.

Een lange kring heeft ook een tweede probleem: spanningsval. Bij een lange leiding komt er aan het einde minder spanning aan, en dat voelt u aan toestellen die slecht werken. Hoe dat zit bij een woning ver van de meter, leest u in ons artikel De meter staat aan de straat en het huis 300 meter verder.

Maximale lengte van een stroomkring berekenen

Met onze rekentool voor de maximale lengte en de foutstroomketen vult u de doorsnede, de automaat, de curve en de netgegevens in, en ziet u hoe lang de kring mag zijn. Of u vult de lengte in en ziet of de automaat bij een fout aan het einde nog meteen afschakelt.

Onder de rekentool staat ook een grafiek die uw kring toont ten opzichte van de maximale lengte. Met één klik downloadt u daar een rapport als PDF, met uw invoer, het resultaat, het besluit en de grafiek. Dat rapport kunt u afdrukken, bij uw dossier bewaren of doorsturen naar uw elektricien.

Controleer daarna ook of de kabel de stroom aankan met onze rekentool voor de kabelsectie. Een lange kring moet aan beide voorwaarden voldoen: veilig afschakelen bij een fout en niet te warm worden bij normaal gebruik.

Wat u kunt doen als de kring te lang is

Er zijn vier oplossingen, en welke de beste is, hangt af van wat er aan het einde van de kring hangt.

Een grotere doorsnede. Een dikkere kabel heeft minder weerstand, en dus een hogere kortsluitstroom aan het einde. Bij een nieuwe leiding is dat meestal de eenvoudigste oplossing.

Een automaat met curve B. Die heeft minder stroom nodig om meteen af te schakelen. Dat werkt, zolang er geen toestellen op de kring hangen met een hoge aanloopstroom.

Een automaat met een lagere nominale stroom. Een automaat van 10 ampère schakelt magnetisch af bij een lagere stroom dan een van 16 ampère. Dat kan als de kring niet meer vermogen hoeft te leveren.

Een apart verdeelbord in het bijgebouw. Een zware voedingsleiding naar het tuinhuis of de garage, met daar een eigen verdeelbord en korte kringen. Dat is de duurste weg, maar voor een bijgebouw met meerdere toestellen vaak de enige goede.

Kort samengevat

De maximale lengte van een stroomkring is de afstand waarop de automaat bij een kortsluiting nog meteen afschakelt. Hoe langer de kring en hoe dunner de kabel, hoe kleiner de kortsluitstroom aan het einde. Een automaat met curve C heeft daar twee keer zoveel stroom voor nodig als een met curve B, en de differentieel helpt bij een kortsluiting tussen fase en nul niet.

Legt u een kring naar een tuinhuis, een garage of een ander bijgebouw, of wordt een bestaande kring verlengd, reken de lengte dan na voor de kabel gelegd wordt. Achteraf een dikkere kabel trekken kost altijd meer dan het meteen goed doen.

Neem contact met ons op.

Bel ons op +32 484 79 52 47 of stuur een bericht via WhatsApp.

---

Geschreven door een industrieel ingenieur die vijftien jaar elektrische installaties keurde en zeven jaar gasinstallaties. Geen verkooppraatje, gewoon waar de man met het klembord naar kijkt.