Twee draden op één automaat: mag dat en waarom het fout loopt

Twee draden op één automaat komen in bijna elk ouder verdeelbord voor. Iemand breidt de installatie uit, er is geen plaats meer voor een extra automaat, en de tweede draad gaat mee onder dezelfde klem. Het werkt, soms jarenlang, en net daarom kijkt niemand er nog naar.

Staat deze inbreuk op uw keuringsverslag, samen met andere? Wat het kost om alles in orde te brengen, raamt u met onze keuzehulp kostenraming herstelling.

Twee draden op één automaat: wat er precies gebeurt

Elke automaat heeft een klem waarin de draad van de stroomkring onder een schroef wordt vastgezet. In Belgische verdeelborden ziet u twee vormen van een dubbele aansluiting:

• Twee stroomkringen op één automaat. Er vertrekken twee kabels naar twee verschillende delen van de woning, maar ze delen dezelfde beveiliging.
• Doorlussen aan de voedingszijde. In plaats van een kamgeleider lopen er korte draadbruggen van automaat naar automaat, zodat er in elke klem twee draden zitten: één die aankomt en één die verder gaat.

Beide werken zolang de verbinding goed blijft. Het probleem begint wanneer ze dat niet meer doet.

Twee draden op één automaat: mag dat?

Het AREI legt geen vast maximumaantal draden per klem op. Het zegt wel dat meer dan één geleider op een aansluitklem alleen toegelaten is wanneer de documentatie van de fabrikant daarin voorziet. Of het in uw bord mag, hangt dus af van vier dingen:

1. De documentatie van de fabrikant. Het ontwerp van de klem bepaalt of er één, twee of meer draden in mogen, of een draad samen met een kamgeleider. Dat staat in de technische fiche of de handleiding van de automaat. Voorziet de fabrikant het niet, dan is de klem voor één geleider bedoeld en is een tweede draad niet toegelaten.
2. De doorsnede van elke draad. De automaat moet de dunste draad beveiligen. Een draad van 1,5 mm² hoort achter een automaat van hoogstens 16 A, een draad van 2,5 mm² achter hoogstens 20 A. Een draad van 1,5 mm² die samen met een draad van 2,5 mm² onder een automaat van 20 A zit, is niet beveiligd.
3. Het aantal stopcontacten. Twee kabels op één automaat vormen samen één stroomkring. Het maximum van acht stopcontacten per kring geldt dus voor beide kabels samen.
4. De schema’s. Het eendraadschema en het situatieschema moeten tonen wat er werkelijk in het bord zit. Een tweede kabel die niet op het schema staat, is een afwijking, ook als de verbinding zelf in orde is.

Waarom de verbinding loskomt

Het probleem zit in de verbinding, niet in de automaat zelf.

• Een schroef die op twee ronde draden drukt, klemt ze zelden allebei even goed. Eén draad kan los zitten terwijl de schroef vast aanvoelt.
• Een losse verbinding heeft een hogere weerstand. Ze warmt op onder belasting, koelt af en komt na verloop van tijd nog losser. Het eindstadium is vonkvorming, een verbrande klem of gesmolten isolatie.
• Twee draden van verschillende doorsnede maken het erger, omdat de schroef vastloopt op de dikste en de dunste niet goed geklemd zit. Het AREI vraagt daarom bijzondere aandacht wanneer geleiders van verschillende doorsnede op dezelfde klem komen, ook als de fabrikant meerdere geleiders toelaat.
• Een massieve en een soepele draad samen onder één schroef geven hetzelfde resultaat. Een soepele draad zonder adereindhuls waaiert bovendien uit, zodat maar een deel van de draadjes echt geklemd zit. Voor de onderlinge verbindingen tussen de beveiligingstoestellen in een verdeelbord eist het AREI dat de aders van een soepele geleider aan het uiteinde samengehouden worden door een gepaste krimphuls of adereindhuls, of een gelijkwaardig systeem.

Losse klemmen zijn een van de gebreken die ik in de praktijk het vaakst zie, en twee draden onder één schroef is een klassieke oorzaak. Bij doorgeluste automaten is het gevolg groter: door de eerste klemmen van de rij loopt de stroom van alle kringen die erachter hangen.

Eerlijk is eerlijk: twee draden van dezelfde doorsnede die door een goede vakman zorgvuldig in één klem zijn aangesloten, geven in mijn ervaring geen problemen. Meer dan twee draden in één klem gaat niet. De schroef kan ze niet alle drie vastzetten, en zo’n klem leidt vroeg of laat tot brand. Dat verandert niets aan de regel: zonder documentatie van de fabrikant blijft ook een nette dubbele aansluiting iets wat een keurder mag afkeuren.

De belasting achter de twee draden

Een klem die goed vastzit, beantwoordt de tweede vraag nog niet: wat voeden die twee kabels? Twee kringen op één automaat delen één nominale stroom. Hangen er aan beide kanten zware verbruikers, dan schakelt de automaat geregeld uit. Wie hem dan door een zwaardere vervangt, verplaatst het probleem naar de kabel.

Hoeveel stroom een kabel in zijn situatie echt mag voeren, leest u in ons artikel over de belastbaarheid van kabels. Met de rekentool kabel berekenen rekent u het na en bewaart u meteen een nota voor uw dossier. Waarom een automaat een kortsluiting wel kan onderbreken en toch een overbelasting laat passeren, staat in het artikel over de 3000 A automaat en het differentieel van 40 A.

Twee draden op één automaat bij de keuring

In de praktijk keurt een keurder een klem met meerdere draden vaak af, en dat mag hij ook. Het AREI laat meer dan één geleider op een klem alleen toe als de documentatie van de fabrikant het voorziet, en de meeste fabrikanten zetten dat niet in hun handleiding. Dat is geen vergetelheid: een fabrikant staat alleen in voor wat hij getest heeft. Wie zich op een dubbele aansluiting beroept, moet dus de technische fiche kunnen tonen waarin ze toegelaten is. Daarnaast kijkt een keurder naar wat erachter zit: hebben soepele draden een adereindhuls, is elke draad beveiligd volgens zijn doorsnede, klopt het bord met het eendraadschema, en zijn er sporen van verhitting zoals verkleurde isolatie of een bruin geworden klem. Elk van die punten kan op het verslag komen. Welke vaststellingen het zwaarst wegen, leest u in ons artikel over de inbreuken bij de elektrische keuring. Hoe u ze daarna terugvindt, staat in het artikel over het keuringsverslag lezen.

Hoe het opgelost wordt

1. Een eigen automaat per kring. Is er een vrije plaats in het bord, dan krijgt elke kabel zijn eigen automaat. Dat is de netste oplossing, en het schema wordt meteen duidelijker.
2. Een verbinding met een geschikte klem. De twee draden worden samengebracht in een klem die daarvoor gemaakt is, bijvoorbeeld een rijgklem op de rail, en er vertrekt één draad naar de automaat. Dat kan alleen als de twee kabels samen één kring mogen vormen.
3. Een kamgeleider in plaats van draadbruggen. Bij doorgeluste automaten vervangt een kamgeleider alle bruggen in één keer, met één vaste verbinding per automaat.
4. Een automaat met een klem voor twee geleiders. Laat de fabrikant twee draden van dezelfde doorsnede toe, dan volstaat het soms om de draden correct en met het juiste aanhaalmoment te monteren.
5. Meer plaats. Een bord zonder vrije plaats en met meerdere dubbele aansluitingen vertelt u iets. Een groter bord of een bijkomend verdeelbord is dan het echte antwoord.

Geen van deze ingrepen is groot in een gezond bord. Het blijft wel werk in een verdeelbord waar de klemmen voor de hoofdschakelaar onder spanning blijven, ook als die uit staat. Wat u zelf mag doen en wat niet, leest u in ons artikel over zelf uw elektrische installatie herstellen. Laat na elke wijziging het eendraadschema en het situatieschema aanpassen.

Wat het zegt over de rest van het bord

Eén dubbele aansluiting in een verzorgd bord is een kleine herstelling. Meerdere, samen met automaten zonder opschrift en kabels die niet op het schema staan, wijzen op jaren van uitbreidingen zonder plan. In een oudere woning is dat een reden om het hele bord te laten nakijken. Kijk dan ook naar de stopcontacten: een stopcontact zonder aarding komt in zulke woningen vaak samen voor met een overvol bord. Of de leidingen zelf dan ook aan vervanging toe zijn, bespreken we in het artikel over de oude elektrische installatie.

Veelgestelde vragen over twee draden op één automaat

Mag ik zelf een tweede draad bijsteken op een automaat?

Technisch is het in vijf minuten gedaan, en net daarom gebeurt het zo vaak. Toch is het geen goed idee. Het AREI laat een tweede geleider alleen toe als de documentatie van de fabrikant het voorziet, en een extra kabel is een extra stroomkring die een eigen beveiliging en een plaats op het schema verdient.

Moet de installatie opnieuw gekeurd worden na de herstelling?

Staat de vaststelling als inbreuk op uw keuringsverslag, dan volgt na de herstelling een herkeuring om een verslag zonder inbreuken te krijgen. Komt er bij de herstelling een stroomkring bij, dan is dat een uitbreiding van de installatie, en ook die moet gekeurd worden. Wat een keuring en een herkeuring kosten, leest u in ons artikel over de prijs van een elektrische keuring.

Mag een kamgeleider samen met een draad in dezelfde klem?

Alleen als de fabrikant het voorziet. Sommige automaten hebben daarvoor een klem met twee aparte openingen, één voor de kamgeleider en één voor een draad. Bij een klem met één opening is de combinatie niet toegelaten, ook al past het.

Hoe merk ik een slechte klem zonder het bord te openen?

Meestal merkt u het niet, en dat maakt het verraderlijk. Signalen die u ernstig moet nemen zijn een automaat die warm aanvoelt, een brandgeur bij het verdeelbord, verkleuring op een automaat of op de afdekplaat, en licht dat flikkert wanneer een zware verbruiker inschakelt. Open het bord niet zelf en laat het nakijken.

Kort samengevat

Twee draden op één automaat zijn volgens het AREI alleen toegelaten als de documentatie van de fabrikant het voorziet, en ze zijn een van de vaakste oorzaken van een losse en oververhitte klem. Kijk na wat de fabrikant toelaat, of soepele draden een adereindhuls hebben, of elke draad beveiligd is volgens zijn doorsnede en of het schema klopt. Geef bij twijfel elke kring zijn eigen automaat.

Neem contact met ons op.

Bel ons op +32 484 79 52 47 of stuur een bericht via WhatsApp.

---

Geschreven door een industrieel ingenieur die vijftien jaar elektrische installaties keurde en zeven jaar gasinstallaties. Geen verkooppraatje, gewoon waar de man met het klembord naar kijkt.